โรคนอนไม่หลับถือเป็นปัญหาที่สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย โดยสาเหตุของอาการนอนไม่หลับนั้นก็สามารถถูกกระตุ้นได้จากปัจจัยภายในและภายนอก เช่น ความเครียด อาการเจ็บป่วยทางร่างกาย ซึ่งหากเกิดอาการนอนไม่หลับขึ้นมาเป็นเวลานาน ๆ อาจจะส่งผลต่อคุณภาพการนอน ทำให้เกิดอาการอ่อนเพลีย ปวดศีรษะ ไม่ค่อยมีสมาธิ ว้าวุ่นและเกิดความวิตกกังวลได้ง่าย ส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน และที่สำคัญ ยังสามารถส่งผลเสี่ยงต่อผู้ป่วยเบาหวานหรือผู้ที่มีภาวะสุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานอีกด้วย
นอนไม่หลับ เกิดจากอะไร?
ปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะการนอนไม่หลับนั้นสามารถแบ่งออกได้หลากหลาย โดยสาเหตุหลัก ๆ มีดังนี้
- พฤติกรรมการนอนที่เปลี่ยนไป ส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นในกลุ่มคนที่ติดการนอนดึกเป็นประจำ หรือทำงานเป็นกะจนร่างกายเกิดการจดจำเวลานอนที่เปลี่ยนไป เมื่อกลับมานอนในเวลาปกติก็ทำให้เกิดอาการนอนไม่หลับ
- ปัญหาความเครียด ส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นในวัยเรียนและวัยทำงาน เพราะช่วงวัยนี้จะมีความเครียดเรื่องการจัดการชีวิตประจำวันเป็นพิเศษ
- ภาวะความผิดปกติของการหลับเช่น ภาวะขาอยู่ไม่สุข ( Restless legs syndrome) เป็นกลุ่มอาการหนึ่งที่เป็นภาวะของโรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กและโรคไตวายเรื้อรัง อาการเหล่านี้จะส่งผลให้ผู้ป่วยรู้สึกอยากขยับขาอยู่ตลอดเวลา เวลาเข้านอนก็จะรู้สึกเหมือนมีบางอย่างมาไต่ขา
- อาการนอนไม่หลับที่เกิดจากภาวะเส้นประสาทอักเสบ (Diabetic Neuropathy) ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุดของผู้ป่วยเบาหวาน และผู้ที่มีความเสี่ยง
- อาการเจ็บป่วยทางร่างกาย เช่น อาการปวดเมื่อย อ่อนเพลีย กรดไหลย้อน พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ วัยหมดประจำเดือน
- อาการเจ็บป่วยทางจิตใจ ภาวะซึมเศร้า ภาวะวิตกกังวล
- ภาวะกังวลนอนไม่หลับ (psychophysiological insomnia) อาการของโรคคือ ผู้ป่วยจะมีความวิตกกังวลว่าตนเองจะนอนไม่หลับ จนกระตุ้นให้สมองตื่นตัวจนเกิดการนอนไม่หลับ
- เกิดจากการใช้ยาบางชนิด เช่น ยาแก้หวัด ยากลุ่ม pseudoephedrine ยาลดน้ำหนัก ยาแก้หอบหืด ยาต้านซึมเศร้า ยากลุ่ม methylphenidate
- การได้รับสารกาเฟอีนจากเครื่องดื่มที่มีกาเฟอีน นิโคตินและแอลกอฮอล์
- ปัจจัยรบกวน เช่น แสงในห้องนอน อุณหภูมิห้องนอนที่ไม่เหมาะสม
วัยทองกับอาหาร คนวัยทองควรทานอาหารแบบไหน และแบบไหนที่ควรเลี่ยง
ฮอร์โมนทดแทนวัยทอง หรือวัยหมดประจำเดือน (Menopause) คืออะไร?
การนอนไม่หลับส่งผลเสียอย่างไรต่อร่างกาย?
สำหรับผู้ที่มีภาวะนอนไม่หลับบ่อย ๆ มักจะเกิดปัญหาอ่อนเพลีย ง่วงนอนตลอดเวลา ส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน นอกจากนี้ยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็นโรคซึมเศร้า โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจ เสี่ยงการเกิดภาวะแทรกซ้อนของระบบหัวใจและหลอดเลือด เพราะว่าการนอนไม่หลับและพักผ่อนไม่เพียงพอจะทำให้อัตราการเต้นของหัวใจเร็วขึ้นจากการทำงานหนักขึ้นของระบบประสาทส่วนซิมพาเทติก (Sympathetic Nervous System) และการทำงานที่ลดลงของระบบประสาทพาราซิมพาเทติก (Parasympathetic Nervous System)
ทำไมอาการนอนไม่หลับถึงเสี่ยงต่อโรค?
หลายคนอาจจะรู้สึกว่า การนอนไม่หลับและพักผ่อนไม่พอนั้น น่าจะส่งผลต่อทำให้รู้สึกง่วงเพียงอย่างเดียว แต่ทำไมแค่นอนไม่พอถึงทำให้เสี่ยงต่อโรคมากมายเช่นนี้ ? … สาเหตุเป็นเพราะว่า ในช่วงเวลาที่เรานอนหลับนั้น จะเป็นช่วงเวลาที่ร่างกายของเราซ่อมแซมร่างกายทั้งส่วนของระบบประสาทและสมอง รักษาพลังงานในร่างกาย สร้างภูมิคุ้มกันต่าง ๆ สร้างความสมดุลให้ร่างกาย ดังนั้นผู้ที่นอนหลับน้อยก็ทำให้กระบวนการนี้เกิดขึ้นไม่สมบูรณ์ กระตุ้นให้เกิดโรคต่าง ๆ ดังนี้
-
ภาวะโรคอ้วน
การนอนหลับไม่เพียงพอจะทำให้ร่างกายเกิดการแปรปรวน หิวง่าย และเพิ่มความอยากอาหารให้มากขึ้น นอกจากนี้ยังส่งผลให้ร่างกายเพิ่มอัตราการสะสมไขมันมากเกินกว่าปกติเพราะว่าร่างกายเผาผลาญได้น้อยลงเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพและเป็นสาเหตุของการเกิดโรคเรื้อรังต่าง ๆ ตามมา
-
โรคเบาหวาน
การพักผ่อนน้อยเป็นเวลานานมักจะส่งผลต่อระดับน้ำตาลในเลือดและอินซูลินในเลือดที่สูงขึ้น ส่งผลให้ออกซิเจนและสารอาหารที่จำเป็นไปเลี้ยงเส้นประสาทไม่เพียงพอ ส่งผลให้เส้นประสาทเหล่านี้ทำงานได้น้อยลง ร่างกายกระตุ้นการสร้างอนุมูลอิสระส่งผลต่อระบบย่อยน้ำตาลของร่างกายทำให้เกิดภาวะเส้นประสาทอักเสบจากโรคเบาหวาน (Diabetic Neuropathy) อาการของโรคก็คือ ผู้ป่วยมักจะมีอาการรู้สึกเจ็บปวดเหมือนโดนเข็มตำ ปวดเหมือนโดนไฟลวก ในบางรายอาจจะรู้สึกเหมือนมีแมลงไต่ที่เท้า หรือ อาการชา(numbness)
-
โรคหัวใจ
หากนอนน้อยกว่า 6 ชั่วโมงต่อวันเป็นเวลานานจะส่งผลต่อสุขภาพร่างกายโดยตรงคือ ระบบการทำงานของสมองจะหลั่งเมลาโทนินน้อยลงกระตุ้นให้หัวใจเต้นเร็วขึ้น ความดันโลหิตสูง และเกิดภาวะดื้อต่ออินซูลินตามมา เพิ่มความเสี่ยงในการเป็นโรคหัวใจโต
Beautiful Asian young woman sitting on bed take sleeping pill or night medicine in bedroom. Unhealthy sick Indian female suffers from insomnia or headache, depressed girl holds antidepressant meds.
วิธีรักษาอาการนอนไม่หลับ
อาการนอนไม่หลับนั้นสามารถรักษาเบื้องต้นได้ด้วยการปรับเปลี่ยนเวลานอนให้ถูกสุขลักษณะ งดการทานอาหาร-ดื่มเครื่องดื่ม (ยกเว้นน้ำเปล่า) ก่อนเวลาเข้านอน 2 ชั่วโมงเป็นอย่างน้อย งดการเล่นโทรศัพท์มือถือ ดูทีวีและคอมพิวเตอร์ประมาณ 30 นาที ภายในห้องนอนควรปิดทึบเพื่อป้องกันแสงรบกวน จะสามารถช่วยให้นอนหลับได้ง่ายขึ้น
ในกรณีที่เป็นโรคนอนไม่หลับเรื้อรัง แนะนำให้เข้าพบแพทย์เพื่อปรึกษา ไม่ควรหาซื้อยานอนหลับหรือทานเมลาโทนินเองเด็ดขาด เพราะเมลาโทนินนั้นถึงแม้ว่าจะช่วยให้นอนหลับง่ายขึ้น แต่หากใช้ในระยะยาวจะกระตุ้นให้เกิดอาการข้างเคียง เช่น มึนหัว ปวดหัว อุณหภูมิร่างกายลดลง ส่งผลให้นอนหลับไม่สนิทเพราะฝันร้าย อ่อนเพลียง่วงระหว่างวัน ส่งผล
บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
EP. 217 : 6 เครื่องดื่ม ลดไขมัน ขณะนอนหลับ (ช่วยลดน้ำหนัก)
